Zamyślony, potarł podbródek. „Mój dziadek” – zaczął, obniżając głos do cichego szeptu – „zrobił ten pierwszy krok po tym, jak w latach trzydziestych jacyś biali pobili człowieka za obsługiwanie czarnoskórych klientów. Umieścił to tam, by nas chronić – by wiedzieli, że to jest nasze miejsce. Dla mnie zawsze było to symbolem dumy, oporu. Nigdy nie postrzegałem tego jako czegoś, co nas dzieliło. Widziałem w tym coś, co łączyło *nas*”. Clint skinął głową na znak zgody.
„Spełniło to swoje zadanie, lecz czasy – choć powoli – zmieniają się. Mur, który chroni cię przed wrogiem, jednocześnie przesłania ci horyzont. Być może wróg nie czeka już na zewnątrz. Może prawdziwym wrogiem jest teraz sama idea, że musimy żyć w odosobnieniu”. W tej chwili Bruce Surtees, który do tej pory milczał, poruszył się niespokojnie. „Clint, może powinniśmy...” Eastwood uniósł dłoń, delikatnie go powstrzymując. Jego wzrok wciąż spoczywał na Clincie. „Nie zamierzam prosić cię o zrobienie czegokolwiek. To twój dom”.
„Mówię ci jedynie to, co widzę z miejsca, w którym siedzę. Widzę zadbany lokal. Widzę człowieka, który jest dumny ze swojej pracy. Widzę klientów, którzy cię szanują. I widzę znak na drzwiach, który obwieszcza światu, że istnieje tu granica, której nie wolno przekraczać. Dziś ja ją przekroczyłam – a ty przyjąłeś mnie z nieufnością, lecz z uprzejmością”. „Nie, niemal cię wyrzuciłem”. „Ale wyjaśniłeś mi swoje zasady. To mówi o tobie więcej niż jakikolwiek znak, jaki kiedykolwiek mógłby tam zawisnąć”. Rozejrzała się po pomieszczeniu.
Spojrzała w twarze jego stałych bywalców – mężczyzn, którzy powierzali mu swoje sekrety, którzy ten mały zakątek uważali za przedłużenie własnego życia. Jej wzrok spotkał się ze wzrokiem starszego mężczyzny, który skinął głową niemal niedostrzegalnie. Zobaczyła młodego chłopaka z książką, wpatrującego się w Eastwooda z podziwem. Ten wziął głęboki oddech – szorstki dźwięk, przesycony historią. Nie wypowiadając ani słowa więcej, powoli wyszedł zza baru. Jedynym słyszalnym dźwiękiem był szelest ziemi osypującej się z jego butów. Nie skierował się jednak w stronę drzwi, lecz ku małej witrynie stojącej obok kaset magnetofonowych. Wewnątrz, pośród czarno-białych fotografii i kilku trofeów z zawodów w rzucie bolo, znajdowało się opatrzone dopiskami, zabytkowe zdjęcie jej dziadka Franklina stojącego przed restauracją. Eliya przez dłuższą chwilę wpatrywała się w nie zamyślona. Następnie, zwracając się do Eastwooda, powiedziała: „Mój dziadek był człowiekiem zasad, twardym jak skała. Uznałam jednak, że zasada, która skazuje twoich ludzi na niepotrzebne cierpienie – być może taką zasadę należy zastąpić inną”. Jej kroki skierowały się w stronę drzwi. Wszyscy obecni wstrzymali oddech. Eliya Franklin zatrzymała się przed tablicą.
„Tylko dla Kolorowych” – przeczytała, po czym wyciągnęła rękę i zdecydowanym, lecz pozbawionym gwałtowności ruchem zdjęła tablicę z gwoździa. Trzymała ją przed sobą; wydawała się ważyć znacznie więcej niż drewno i farba, z których była wykonana. Wtedy, zamiast ją zniszczyć czy odrzucić, postanowiła zawiesić ją z powrotem na ścianie klubu – tym razem jednak tak, by widoczna była wyłącznie jej druga strona: pusta i nieoznaczona. Następnie wkroczyła do wnętrza sali.
Jej oczy lśniły od silnych emocji. „To... to nie oznacza, że zmienimy zasady panujące w tym lokalu z dnia na dzień” – wyjaśniła, a w jej głosie dało się słyszeć lekkie drżenie. „Oznacza to jednak, że od dziś to ja tu rządzę, a moje słowa mają moc sprawczą. Tablica wciąż tu wisi – na wszelki wypadek, gdyby sytuacja tego wymagała – lecz nie będzie to pierwsza rzecz, którą ujrzą wchodzący ludzie”. Rozległy się pojedyncze oklaski, potem kolejne. I nagle cała sala wybuchła ciepłymi, gromkimi brawami.
Klienci, nieco zdumieni, lecz uśmiechnięci, przysłuchiwali się jej słowom. Starszy mężczyzna podszedł do Eliyi i uścisnął jej dłoń. „Twój dziadek byłby z ciebie dumny. Słuchaj... nie przestawaj czytać książek; to dzięki nim wpadłaś na ten pomysł”. Clint Eastwood również wstał, podszedł do Eliyi i wyciągnął do niej rękę. Uścisnęła ją – a podanie dłoni przerodziło się w krótki, lecz stanowczy gest wzajemnego szacunku. „Ten hamburger...” – rzekł Eastwood. „Nagle nabrałem na niego wilczego apetytu”.
Eliya uśmiechnęła się – był to szeroki, szczery uśmiech, który rozświetlił całą jej twarz. „Zróbmy najlepszego hamburgera, jakiego widziała Alabama!” – oznajmiła, zawiązując fartuch z nową energią. Popołudnie, które nastąpiło potem, było czymś magicznym. Clint Eastwood i Bruce Surtees nie tylko jedli – dzielili stół z rozmaitymi innymi gośćmi. Rozmawiali o kinie, sporcie, życiu na roli i zmaganiach ludzi pracy; Eastwood więcej słuchał, niż mówił, okazując szczere zainteresowanie historiami tych mężczyzn.
Nieco później jeden z klientów wyszedł do samochodu, by przynieść aparat, a Eastwood z uprzejmością pozował do zdjęć z każdym, kto tylko sobie tego życzył – wchodząc w tym celu nawet za bar. Wieść o tym – co było do przewidzenia – rozniosła się po całym hrabstwie błyskawicznie. Zwabieni pogłoskami, że w ich gronie znajduje się gwiazda filmowa, kilku ciekawskich, białych mieszkańców okolicy nieśmiało zbliżyło się do drzwi. Eliya – biorąc sobie do serca wcześniejsze słowa Eastwooda – powitała ich z tą samą uprzejmością, jaką okazywała wszystkim innym, choć jej zdenerwowanie było wyraźnie widoczne.
Zamówili kawę, usiedli przy stole i z niedowierzaniem przyglądali się, jak...
